Kiedy mówimy o zaburzeniach odżywiania, większość osób myśli przede wszystkim o anoreksji i bulimii. To właśnie te dwa obrazy kliniczne najczęściej funkcjonują w świadomości społecznej i są stosunkowo szybko rozpoznawane. W rzeczywistości jednak istnieje wiele innych form zaburzeń, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i psychologicznych. Niestety, bywają one lekceważone lub błędnie interpretowane jako element zdrowego stylu życia.
Dlaczego niektóre zaburzenia odżywiania są bagatelizowane?
Wielu objawów nie traktuje się jako niepokojących, ponieważ wpisują się w aktualne normy kulturowe. Restrukcyjne diety, intensywna aktywność fizyczna czy troska o zdrowe jedzenie często są społecznie nagradzane. Z tego powodu trudno dostrzec, że za takim zachowaniem kryje się zaburzenie wymagające profesjonalnej pomocy psychodietetyka lub psychoterapeuty.
Poniżej przedstawiam najczęściej bagatelizowane zaburzenia odżywiania, ich objawy oraz powody, dla których tak łatwo je przeoczyć.
Ortoreksja – obsesja na punkcie zdrowego jedzenia
Ortoreksja to zaburzenie odżywiania polegające na obsesyjnym skupieniu się na jakości i „czystości” spożywanych produktów. Z czasem prowadzi do eliminacji całych grup pokarmów, pojawia się lęk przed „zakazanymi” produktami oraz ograniczenie życia społecznego.
Dlaczego bywa lekceważona?
Ortoreksja często utożsamiana jest z dbałością o zdrowie i silną dyscypliną. Z zewnątrz wygląda jak konsekwentny styl życia, a nie poważne zaburzenie odżywiania.
Bigoreksja – dysmorfia mięśniowa
Bigoreksja (dysmorfia mięśniowa) dotyczy głównie mężczyzn i polega na obsesyjnym dążeniu do zwiększania masy mięśniowej. Osoby zmagające się z tym zaburzeniem często spędzają wiele godzin na treningach, stosują restrykcyjne diety i nieustannie porównują swoją sylwetkę z innymi.
Dlaczego bywa lekceważona?
Trening siłowy i budowanie mięśni są postrzegane jako przejaw ambicji i zdrowego stylu życia. Dlatego trudno zauważyć, że granica między pasją a chorobą została przekroczona.
Zespół napadowego objadania się (BED)
BED (Binge Eating Disorder) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się epizodami spożywania bardzo dużych ilości jedzenia w krótkim czasie, często w ukryciu. Napadom towarzyszy poczucie utraty kontroli, a następnie wstyd, wyrzuty sumienia i poczucie winy.
Dlaczego bywa lekceważony?
Zespół napadowego objadania się bywa błędnie interpretowany jako zwykły brak silnej woli lub nadmierny apetyt. W efekcie osoby chore spotykają się z krytyką zamiast otrzymać odpowiednie wsparcie psychologiczne i psychodietetyczne.
Bulimia – ukryte oblicze zaburzeń odżywiania
Bulimia to zaburzenie, które może przez długi czas pozostawać niezauważone. Dzieje się tak dlatego, że osoby chore często utrzymują masę ciała w granicach normy. Mechanizmy kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających czy intensywne ćwiczenia, są zazwyczaj starannie ukrywane.
Dlaczego bywa lekceważona?
Otoczenie nie dostrzega wyraźnych sygnałów, a prawidłowa waga maskuje powagę problemu. Tymczasem bulimia niesie ze sobą poważne zagrożenia zdrowotne.
Dlaczego warto szukać pomocy w zaburzeniach odżywiania?
Każde zaburzenie odżywiania – ortoreksja, bigoreksja, bulimia czy zespół napadowego objadania się – wymaga profesjonalnej pomocy. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym większe są szanse na powrót do zdrowia.
Jeśli zauważasz u siebie lub bliskiej osoby niepokojące objawy, nie bagatelizuj ich. Współpraca z psychodietetykiem lub psychoterapeutą może być pierwszym krokiem do odbudowania zdrowej relacji z jedzeniem i własnym ciałem.